ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

269

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

قياس نيز هست ، زيرا با تجربه و قياس است كه مردم تمام علوم را استخراج مىنمايند و در مواردى كه تجربه و قياس يك حكم و نتيجه داشته باشند ، معلوم مىگردد ، كه حق و صواب بدست آمده و در هرجا كه قياس و تجربه با يكديگر مختلف باشند ، بايد در آن مورد تأمل كرد . اگر راه رسيدن به نتيجه عمل نمودن بقوانين قياس است ، بايد آن را پذيرفت . و اگر راه رسيدن به نتيجه عمل بقانون تجربه است ، بايد به آن طريق رفتار كرد ؛ كتاب دوم - « كتاب الصناعة الصغيره » كه آن هم در يك مقاله تنظيم شده است . در اين مقاله كليات صنعت طب اعم از نظرى و عملى مورد استفاده است ؛ كتاب سوم - « النبض الصغير » كه آن نيز يك مقاله است . در اين مقاله متعلم احتياجات خود را در تشخيص نبض و دلائل آن را در مورد امراض به خوبى خواهد فهميد ؛ كتاب چهارم - « كتاب اغلوقن » كه در دو مقاله تنظيم يافته است . از اين كتاب كيفيت تانى و عدم عجله در شفاى امراض استفاده مىگردد ؛ كسانى كه متصدى كارهاى جزئى طبابت مىشوند ، ناچار بودند كه نيروى غذاهائى كه به بيمار توصيه مىكنند ، يا اثر داروهائى كه به بيمار مىدهند ، بدانند - همچنين بايد اعمال دستى كه دربارهء بيمار مجرى مىدارند و جزء صنعت طب است ، بتوانند انجام دهند . بنابراين بايد ، بكتابهاى ديگرى كه جالينوس در آخر كتاب « الصناعة الصغيرة » نام برده است مراجعه نموده ، يا آنها را از طريق تلقين و مشاهده ياد گيرند ، به اين جهت است كه كتابهاى چهارگانه را بعنوان مقدمه صنعت طب براى متعلم قرار داده‌اند ، كه براى او كافى مىباشد . اما تعلم كامل موقعى تحقق مىيابد كه متعلم تمام آنچه كه از صنعت طب فهميده مىشود ، دانسته و ياد گرفته باشد .